ZULFIYa MUKOFOTI: JARAYoN ADOLATLI O'TDI, AMMO NATIJALAR…

400

Zulfiya nomidagi Davlat mukofoti haqqoniy o'tmasligi haqidagi mish-mishlarni eshitib, menda ham shunday taassurot singib qolgandi. Mish-mish nomi bilan mish-mish-da. O'zing ko'rib bilmaguningcha aniq xulosa aytish qiyin. Bilasiz, o'tgan yilda mukofot nizomida o'zgarishlar bo'ldi. Jumladan, endi yosh qizchalardan tashqari, 30 yoshgacha bo'lgan ayollar ham mukofotga xujjat topshirish imkoniyatiga ega bo'ldi.

O'ttiz
yoshimda adabiyotda erishgan ozmi-ko'pmi yutuqlarimga nazar solib, ehtimolki,
arzirman, deb o'ylagan va endi adolatli bo'ladi, degan ishonchda xujjat topshirdim. Toshkent
shahridan adabiyot yo'nalishi bo'yicha ishtirok etdim. Tan olaman, jarayon adolatli
o'tdi!

Shahardagi
bellashuvda hech qanday tanish-bilishchilik bo'lmagani, hamma qizlar to'g'ri baholanganini
ko'rib, ishonchim yanada oshdi. Respublika bosqichida ham ijodimni yuqori baholashdi.
Xullas, adolatsizlik ko'rmadim. Bir oy javoblarni kutdik. Mana, mukofotlanganlar
ro'yxati ham e`lon qilindi. Lekin natija nega baholash tizimiga mos kelmadi? Agarki,
yo'nalishga qarab emas, hudud bo'yicha saralashar ekan, nega men Toshkentdan
topshirgan boshqa yo'nalishdagi qizlar bilan bellashmadim? Shunda jarayon ochiq o'tgan
bo'lardi.

Toshkentdan
mukofot olgan qizlar faoliyati bilan ham tanish emasman. Sababi shu: biz hudud
bo'yicha yig'ilib hakamlar oldida birgalikda baholanmadik. Menga qolsa, respublika
bosqichida hakamlar OAV ishtirokida qizlarni shartlar bo'yicha sinab o'sha zahoti
balini e`lon qilsin va yuqori o'rinlar g'olib deb topilsin.  Nomzod qizlarning aksariyatini taniyman.
Surxondan ilg'or adiba Aliya Temuriyzoda, Farg'onaning oldi shoirasi Shohsanam
Nishonova, Namanganlik olima va ijodkor qiz Manzura Abdullaevalar
mukofotlanishiga ishochim komil edi, lekin birortasiga ham nasib qilmadi.  Yosh ijodkorlarning deyarli hammasini o'qib
kuzatib boraman, achinarlisi, adabiyotdan g'olib bo'lgan qizlarning ismini biror
marta eshitmaganman. O'zi nomzodlarning yozgan she`r va hikoyalari o'qib ko'riladimi?
Saviyaga qaraladimi, boshqalar bilan solishtiriladimi? Yoki faqat diplom, faxriy
yorliq, sertifikatlar ro'yxati uzun bo'lsa yetarlimi? G'olib bo'lganlar faoliyati
bilan tanishtiruv bo'yicha maqola yozilsa ayni muddao bo'lardi.

Mukofotlanganlarning
28 tasidan 24 tasi maktab, kollej, lisey, internat o'quvchilari va oliygoh
talabalaridan iborat. Oliygohni tamomlab, ko'p yillardan buyon ishlab mehnat qilayotgan,
oilali, bir necha farzandli 30 yoshgacha bo'lgan ayollarning ko'pchiligi e`tibordan yana
chetda qoldi. Faqat bittagina 30 yoshli o'qituvchiga berilibdi. Toshkent shahridan bu
yil ham adabiyot yo'nalishiga mukofot berilmadi. Nafaqat bu yil, balki ko'p
yillardan beri berilmayapti. Nega? Zulfiyaxonimning adabiyotga aloqasi yo'qmi? Ko'p hollarda
ijodkorlar sportchiyu xonanda, kulolu sozandalarning soyasida qolib ketadi.
Tepadagilar buni shunday izohlashi mumkin: chunki ularning yutuqlari ko'p. Albatta,
ko'p bo'ladi-da… Sportchilar turli chempionatlarda har yili ishtirok etishadi, chet
ellarga borib medallar olishadi, ularda bu borada imkoniyatlar ko'p. Ijod ahlida-chi?
Biror adibaning chempionatlarda yurganini, medallar olganini ko'rganmisiz? Bizda
adabiy tanlovlar deyarli yo'q. U faqat ijod qiladi! Uzoq mehnatlardan so'ng kitobi
chiqadi. Festivallar, gastrollar, tomoshalar, ko'rgazmalar uyushtirmaydi. Kerak
bo'lsa, menga o'xshab uydan chiqmay kitob yozadi. O'zbekistonda ijodkor qizlar uchun faqat
Zulfiya mukofoti ta`sis etilgan. San`atkorlarga “Nihol” bor, sportchilarga
O'zbekiston, Osiyo, Jahon chempionatlari borki, shular bilan ham tan olinsalar
bo'ladi. Nima demoqchiman, Zulfiya mukofotida avvalo, nazm, nasr, tarjima
yo'nalishida faol qalam tebratayotgan qiz-ayollar ko'zda tutilsa. Axir Zulfiyaxonim dilbar
she`rlari, puxta tarjimalari, nasrda ham badialari bilan nom qoldirgan-ku…
Masalan deylik, Iroda To'laganova mukofoti ta`sis etilsayu, unda birinchilardan
bo'lib shoiralar g'olib bo'lsa, Tamaraxonim mukofotida nosirlar bellashsa, g'alati
ko'rinmaydimi?

Bu
yozganlarim bilan mukofot menga berilishi kerak edi, degan iddaodan yiroqman. O'ttiz
yoshga to'ldim, bu birinchi va oxirgi ishtirokim bo'ldi. Ko'plar qatori azbaroyi o'qishga
kirish uchun topshirganim yo'q, mukofot puliga ham muhtoj emasman, tadbirlarda “Zulfiyachi
qiz” bo'lib to'rda o'tirishni esa umuman istamayman, shuhratga o'ch emasman, uyda ijod
qilaman, ozmi ko'pmi, muxlislar orttirdim, shuning o'zi menga yetarli. Faqat bizdan
keyingi qizlarning ishonchini o'ldirmaylik!

Nasrdagi
yosh singil-shogirdlarimning shu kunlarda “agar sizga berilmagan bo'lsa, biz ham
topshirishdan umidimizni uzdik”, deb ko'ngillarida ishonchsizlik urug'i
sepilayotganidan afsusdaman. Yoshlarning ko'ngli shundayki, qarshisida nohaqliklar
uchrasa, sinib qoladi. Zulfiya mukofotiga erisholmagan ko'plab qizlar ijoddan
ketganini eshitganman. Lekin aksini qilish kerak: ijodni yuksaltirib,
mukofotlanganlardan yaxshiroq ekaningizni isbotlang! To'g'ri, Zulfiya mukofotini haqli
olgan ijodkorlarni ham taniyman, ammo ular juda ozchilikni tashkil etadi.

Qizlar,
ayni o'qiydigan, ilm oladigan, ijod qiladigan pallangizda mukofotlar haqidagi
xayollar bilan chalg'imang. 14 yoshidan beri 6-7 yildirki, vaqtini zoe qilib
mukofotga topshiradigan qizlarni ko'rib, achindim. Ularning maqsadi nima? Oliygohda
grand asosida o'qishmi? Menga qolsa, bu imtiyoz olib tashlansa, topshiruvchilar soni
teng yarimga qisqarardi. Hamma qatori shu sarflangan yillarni hujjat yig'ib
ketkazgandan ko'ra ta`limga ajratsalar edi, allaqachon talaba bo'lardilar. Kuzdan
bahorgacha davom etadigan ovoragarchiliklar, xarajatlar, kutishlar, ko'z yoshlar sof
ko'nglingizni og'ritib qo'yishi mumkin. Sizga oliy mukofot – xalq mehri va ishonchi! So'zim
yakunida, shu vaqtgacha mukofotlanmagan, ammo iqtidorli va iste`dodli qizlarga qalamingizni
qo'ymang, So'z bilan ko'ngillarni zabt etishda davom eting, deb qolaman.

Nodirabegim IBROHIMOVA,

ijodkor, jurnalist.

Zulfiya nomidagi davlat
mukofotiga nomzod bo'lgan muallif haqida

Nodirabegim Ibrohimova 1989 yil 18 iyulda Farg'ona viloyatida tug'ilgan.
2007-2011 yillarda O'zbekiston davlat jahon tillari universiteti Xalqaro
jurnalistika fakultetida tahsil olgan. Nasr, publisistika va tarjima
yo'nalishida ijod qiladi.

Qisqa hikoyalari 2016 yilda ingliz tilida Hindistonning “Episteme” hamda
AQShning “Setu” jurnalida e`lon qilingan. Yozuvchilar uyushmasining 2016 yilgi “Iste`dod
maktabi” VIII yosh ijodkorlar seminari qatnashchisi. Ijod fondi tomonidan 2017
yilda “Yoningdagi baxt” hikoyalar to'plami 10 ming nusxada chop etilgan. Uchta
nasriy va uchta tarjima kitoblari nashrdan chiqqan. 

2017 yilda Shvesiya davlatida o'tkazilgan “Evropa ochiq adabiyot festivali
va kitob forumi”da O'zbekistondan chiqqan finalchilar qatoridan joy olgan. 2017
yil so'nggida Yoshlar ittifoqi mukofotining nasr yo'nalishi bo'yicha “Yilning eng yaxshi
yosh ijodkori” yo'nalishida g'olib bo'lgan.

2018 yilda “Amarantus” adabiy agentligi tomonidan o'tkazilgan tanlovda
“Eng yaxshi tarjima” nominasiyasida 1-o'rinni egalllagan. 2010 yildan hozirga qadar
«Bekajon» gazetasida muxbir lavozimida faoliyat yuritmoqda. Shuningdek, Yozuvchilar
uyushmasi qoshida ochilgan “Umid” nomli nasr to'garagini yuritmoqda. Oilali, uch
farzandi bor.

Boshqa xabarlar