HECh KIM IJTIMOIY HIMOYaDAN ChETDA EMAS!

29


Qo'shnim Akrom aka anchadan beri xorijda ishlaydi. Oilaning moddiy ta`minoti va kommunal to'lovlar uning zimmasida. Bir qarashda Akrom akaning barcha ishlari joyidadek…. Ammo 5 yoki 10 yildan so'ng uning ahvoli nima kechadi? Aniqrog'i Akrom aka singari yurtdoshlarimizga xotirjam keksalik kafolatlanganmi?

Mamlakatimizda aholini har tomonlama ijtimoiy himoyalash tizimi tobora takomillashmoqda. Xususan, nafaqa tayinlash va berish sohasidagi ishlar e`tirofga loyiq. Aholining qonunda belgilangan yoshga yetgan barcha qatlamlarini nafaqa bilan ta`minlash — ularni munosib keksalik bilan ta`minlash deganidir. Moliya vazirligi huzuridagi Pensiya jamg'armasi o'tkazgan matbuot anjumanida mazkur masalaga atroflicha to'xtaldi. Aholini qiziqtirgan pensiya jamg'armasiga to'lanadigan sug'urta, uni to'lashda fuqarolarga qanday erkinliklar yaratilgani haqdagi savollarga javob berildi.

Pensiyaning nafaqadan nima farqi bor?

Ko'pchilik pensiya va nafaqani bir-biriga muqobil so'z deb biladi. Aslida esa bu ikki so'z alohida-alohida holatni anglatadi. Pensiya fuqaro amalga oshirgan ijtimoiy to'lovlardan kelib chiqib to'lanadigan mablag' hisoblansa, ijtimoiy nafaqa aholining keksa qatlami yoki pensiya uchun yetarli ish stajiga ega bo'lmagan fuqarolarga davlat tomonidan aniq va qat`iy miqdorda to'lanadigan yordam pulidir.

7,5 barobar kamaygan sug'urta badali

– Ma`lumotlarga ko'ra, 14 million nafardan ziyod fuqaro iqtisodiy faol. Ammo shulardan bor-yo'g'i 5 millioni pensiya jamg'armasiga ijtimoiy badal to'lagan. Orada 9 million tafovut bor. Qaysidir sohada band bo'lgan shuncha odamlar pensiya jamg'armasiga hissa qo'shmayapti va tabiiyki, ularga keksayganda pensiya tayinlanmaydi. Mana shu dolzarb muammoni hal qilish, aholiga yengillik tug'dirish maqsadida pensiyaga oid ko'plab yangi qarorlar qabul qilindi. Endi davlat ishida band bo'lmagan, ijtimoiy badal to'lamagan fuqaroda ham pensiya yoshiga yetganida moddiy ta`minlanish huquqi paydo bo'ldi, – deydi Byudjetdan tashqari Pensiya jamg'armasining ijro etuvchi direktori o'rinbosari Shuhratjon Davronov. – Bu huquqni 2018 yil 5 iyulda qabul qilingan Vazirlar Mahkamasining 46-qaroriga binoan 3839-sonli Prezident qarori qonuniylashtirdi. 2 million nafardan ortiq fuqarolarimiz chet davlatlarda ishlaydi. Ular ilgari pensiya uchun eng kam oylik ish haqining 12 baravari miqdorida ixtiyoriy to'lov qilishlari mumkin edi. Biroq to'lov stavkasi yuqori bo'lgani uchun bu yangilik ommalashmadi.

Prezidentningsh yangi qarorida esa stavkalar keskin pasaytirilib, eng kam oylik ish haqining 4,5 barobariga tushirildi. Mazkur yillik to'lov bilan fuqaro bir yillik ish stajiga ega bo'ladi. Ya`ni, oldin 2 milliondan ortiqroq mablag' to'langan bo'lsa, endi 912 ming so'm to'lanadi. Bu aholining barcha qatlamiga engillik va qulaylik tug'diradi.

Samarali SMS

Bu qaror yaratgan imkoniyatdan shu kunga qadar 3 mingdan nafardan ziyod fuqaro foydalangan. 2018 yilda bu ko'rsatkich 1500 nafarni tashkil qilgan edi. Samaradorlikni oshirish maqsadida fuqarolarga respublika pensiya jamg'armasi qo'llanmalar va eslatmalar SMS tarzida jo'natildi. Unda pensiya jamg'armasiga a`zo bo'lish, to'lovlarni amalga oshirish mexanizmlari tushuntirilgan. Natijada qiziquvchilar va to'lovni amalga oshiruvchilar soni keskin ko'paydi.

To'lash uchun kelish shartmi?

– Ko'pchilikda “badalni chet elda ishlab turib ham to'lash mumkinmi?” degan savoli tug'ilmoqda. Qarorga muvofiq sug'urta badalini amalga oshirish juda qulaylashtirilgan. Chet elda ishlayotgan fuqarolarning oila a`zolari yoki ishonchli vakili sug'urta badalini to'lashi mumkin. Buning uchun yashash joyidagi hududiy davlat soliq inspeksiyasiga xorijdagi fuqaroning pasporti bilan kelish kifoya.

Endi shaxsiy tomorqadagi ishga ham pensiya beriladi

6 million nafarga yaqin aholining tirikchiligi tomorqasi tufayli o'tadi. Mana shunday toifadagilar uchun o'tgan yili aprel oyida “Fermer, dehqon xo'jaliklari va tomorqa yer egalari faoliyatini takomillashtirish bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida”gi qaror chiqdi. 2018 yil 1 iyuldan boshlab dehqon xo'jaligi va 4 sotixdan kam bo'lmagan tomorqasida band bo'lgan yoki ushbu uchastkada qoramol yoxud 50 boshdan kam bo'lmagan parranda parvarishlayotgan jismoniy shaxslar eng kam oylik ish haqining bir barobari miqdorida yillik sug'urta badali to'lasa, o'sha yil mehnat stajiga kiritiladigan bo'ldi.

Tartibga ko'ra, fuqaro birinchi navbatda o'zi yashab turgan hududdagi mahalla fuqarolar yig'inidan nima ish bilan bandligi to'g'risida ma`lumotnoma olishi kerak. So'ng pasporti va STIR (bo'lmasa STIRsiz) nusxalari bilan hududiy davlat soliq inspeksiyalariga murojaat etib, to'lovlarni amalga oshiradi.

Xorijda yoki shaxsiy tomorqada ishlaydigan kishilar, ularning oila a`zolari, tadbirkorlarga yollanib ishlovchi fuqarolarimizga ko'plab qulayliklar yaratilmoqda. Pensiya jamg'armasi va Soliq qo'mitasi o'rtasida o'rnatilgan elektron aloqa shulardan biridir. Bundan buyon pensiya yoshiga yetgan fuqaro Pensiya jamg'armasiga bir qancha qog'oz ko'tarib kelishi shart emas. Endilikda har qanday soliq to'lovlari elektron shaklda amalga oshiriladi va hujjatlar inson uchun xizmat qiladi.

Mahliyo UMIRZOQOVA,
“Ishonch” muxbiri

Boshqa xabarlar