Байрамини қандай нишонлаймиз?

130

Ҳайит намози ўқиладими?

Бу йилги ойлар султони – Рамазон ҳар қачонгидан ҳам ўзгача кечди. Коронавирус инфекцияси туфайли жорий этилган карантин сабаб бу йил Рамазон ойида юртимизнинг барча мўмин-мусулмонлари уйларида оила аъзолари билан биргаликда таровиҳ намозларини ўқиб, Қуръони каримни хатм қилишди.

Рамазон ойи ҳам поёнига етди. 21 май куни Ўзбекистон Респуб­ликаси президентининг «Рамазон ҳайитини нишонлаш тўғрисида»ги қарори эълон қилинди. Ушбу ҳужжатга биноан Рамазон ­ҳайити юртимизда жорий йил 24 май куни нишонланади.
Айни пайтда барча мўмин-мусулмонларни «Рамазон ҳайитини қандай нишонлаймиз? Ҳайит намози ўқиладими?» деган саволлар ўйлантираётгани табиий.
Қолаверса, кеча айрим сайтларда Саудия Aрабистони Уламолари Кенгаши раиси Aбдулазиз Шайхнинг бу йилги Рамазон ҳайити намозини уйда ўқишга рухсат бергани тўғрисида хабарлар тарқалди.
Хўш, мамлакатимизда ҳам ушбу фатвога риоя қилинадими?
Аввало, таъкидлаш жоизки, ­юртимизда ҳанафий мазҳабига қатъий риоя қилинади. Саудиялик­лар эса ҳанбалий мазҳабини тутишган. Шу боис, ўқувчига тушунарли бўлиши учун бу масалага ойдинлик киритишни лозим топдик.
Хабарингиз бор, Ўзбекистон мусулмонлари идораси Уламолар Кенгашининг 2020 йил Рамазон ҳайитини нишонлаш тўғрисидаги Баёноти эълон қилинди. Унга кўра, масжидларда карантин даврида вақтинча жамоат намозлари тўхтатилгани инобатга олиниб, Рамазон ҳайити намозини ўқиш мўмин-мусулмонларнинг зиммасидан соқит бўлгани қайд этилган. Юртдош­ларимизга ҳайит куни қуёш терак бўйи кўтарилгандан кейин ўз хонадонларида тўрт ракатли нафл намози ўқишлари тавсия этилди.
Биласиз, динимизда ҳар бир нарсанинг далили бор. Ҳанафий мазҳабимизга кўра, ҳайит намозини бирор узр сабабли масжидда катта жамоат билан адо этиш имкони бўлмаса, уни уйда алоҳида жамоат билан ўқиш жоиз эмас. Мазҳабимизнинг мўътабар фиқҳий манбаи бўлган «Баҳрур роиқ» асарида бундай дейилади: «Имом билан бирга ийд намозини адо этиш имкони бўлмаса, у қазо қилинмайди. Чунки шариатимизда ийд намозини маълум шартларга кўра ўқиш маълум бўлиб, ёлғиз ўқувчи киши учун ушбу шартлар мукаммал бўлмайди».
Ҳайит намози дуруст бўлиши учун ҳайит намозининг ўқилишига умумий рухсат (изни омма) бўлиши ва ҳайит намозини одамларга муфтий томондан тайинланган киши ўқиб бериши керак. Ҳайит намози уйда ўқилганда мана шу шартлар топилмайди, натижада намоз дуруст бўлмайди. Бу ҳақда Ибн Обидин раҳимаҳуллоҳ бундай дейдилар: «Умумий рухсат – жоме масжиди очилиб, одамлар киришига рухсат бўлишидир. Ҳатто, агар масжидда бир жамоат йиғилиб, эшикни ёпиб олиб жума (ёки ҳайит) намозини ўқисалар, намозлари дуруст бўлмайди» («Раддул муҳтор» китоби).
«Мажмаъул анҳур» китобида ёзилишича: «Ҳайит намози Зуҳо намози ўрнига қўйилган. Ҳайит намози бирор узр сабабли ўқилмай қолса, икки ёки тўрт ракат нафл намоз ўқиш мустаҳаб бўлади. Тўрт ракат ўқиган афзал».
Демак, биз бу йил коронавирус инфекцияси туфайли жорий этилган карантин сабабли уйларимизда ҳайит намози ўрнига нафл намоз ўқиймиз.
Фурсатдан фойдаланиб, барча юртдошларимизни Рамазон ­ҳайити муносабати билан самимий муборакбод этамиз. Барчамиз уйда, оила даврасида қолиб, карантин қоидаларига қатъий риоя қилган ҳолда байрамни нишонлаймиз. Зеро, динимизда зарарни даф қилиш фойдани жалб қилишдан олдинга қўйилади.

Нуриддин ХОЛИҚНАЗАРОВ,
Тошкент шаҳар бош имом-хатиби

Бошқа хабарлар