Фирибгарми ёки даҳо: Анатолий Кашпировский ким эди?

11:46 | 05.10.2026
•
15
Фирибгарми ёки даҳо: Анатолий Кашпировский ким эди?
Катталаштириш

Бундан бир неча кун аввал ОАВ саҳифаларида Анатолий Кашпировский исмли инсон вафот этгани ҳақида янгилик эълон қилинди. Ёш авлод «У ким эди?» деган саволни қўйиши мумкин, аммо ўтган асрнинг 90-йилларини яхши эслаганлар Кашпировскийни яхши танийди. Унинг телевидение орқали эфирга узатилган кўрсатувлари миллионлаб инсонларни ўзига жалб қилган эди. Гарчи расмий тиббиёт «масофадан туриб даволовчи табиб»нинг муолажаларини инкор этса-да, у катта машҳурликка эришганди. (Қайсидир жиҳатдан унинг йўли бугун бизга машҳур бўлган қўқонлик Иқбол Солиевни эслатиб юборади.) Кашпировский 1989 йилда Тошкентга ҳам келган ва сеанс ўтказган. Хўш, аслида у ким эди?
Анатолий Михайлович Кашпировский асли келиб чиқиши украиналик саналади. У 1939 йил 11 августда Ставница қишлоғида (Камянец-Подольск вилояти, Украина, ҳозирги Хмелницкий вилояти) туғилган. Ёшлигида у кураш ва оғир атлетика билан шуғулланган. СССР спорт устаси унвонига эга бўлган. 1962 йилда Винница тиббиёт институтини (ҳозирги Н. И. Пирогов номидаги Винница миллий тиббиёт университети) тамомлаган. 1962 йилдан 1963 йилгача Винница шаҳридаги темир йўл касхонасининг терапевтик жисмоний машқлар бўлимида шифокор бўлиб ишлаган.
1963 йилдан 1988 йилгача академик А. И. Юшченко номидаги Винница минтақавий психоневрология касалхонасида психиатр ва психотерапевт бўлиб ишлаган. У гипноз ва таклифга асосланган руҳий касалликларни даволаш усулларидан фойдаланган. 1960-йиллардан 1980-йилларга қадар у Бутуниттифоқ «Билим» жамияти учун сайёр маърузалар ўқиган. 1987 йилда у СССР оғир атлетика терма жамоаси билан ишлаш учун психотерапевт сифатида таклиф қилинди. 1988 йилдан 1989 йилгача у Киевдаги Республика психотерапия маркази директори, 1989 йилдан 1993 йилгача эса Киев Халқаро психотерапия маркази директори бўлган.
1980-йилларнинг иккинчи ярмида Совет Иттифоқида турли хил муқобил даволаш усуллари оммалашиб кетди. Анатолий Кашпировский «диққатни мослаштириш» деб атаган усул ёрдамида оммавий «даволаш» машғулотларини ўтказа бошлади. У беморларга «онг ости онгида маълумотлар банкини очишга» ёрдам беришини даъво қилган, бу унга турли касалликларни даволашга имкон берган, деб тахмин қилинади.
1988 йил баҳорида у Киев — Москва телеконференцияларида иштирок этиб, жарроҳлик пайтида тезкор гипноз, студияда «оғриқни қолдирувчи» ва «масофавий оғриқни қолдирувчи» усулларни намойиш этди. Ушбу сессиялар Биринчи канал Марказий телевидениесининг «Взгляд» дастурида намойиш этилди (25 март ва 1 апрелда эфирга узатилди). 1988 йилда Кашпировскийнинг чиқишлари, бошқа жойлар қаторида, Киевнинг «Динамо» стадионида ҳам бўлиб ўтди.
1989 йил январь-февраль ойларида у Украина телевидениесида энурез билан оғриган болалар учун бешта дастурни олиб борди. Кашпировскийнинг сўзларига кўра, болаларнинг 72 фоизи бу ва бошқа бир қанча касалликлардан тузалиб кетган. У иттифоқ парчаланишидан аввал, яъни 1989 йилда Тошкентга ҳам келган ва сеанс ўтказганди. Унинг сеансига минглаб киши ташриф буюрган. Кашпировскийнинг ўзи эса Тошкентдаги чиқишини «энг муваффақиятли чиқишлардан бири» деб атаганди.
1989–1990 йилларда у Марказий телевидениеда олти қисмли «Психотерапевт Анатолий Кашпировский билан соғлиқни сақлаш сессиялари» сериалида иштирок этиб, бутун Совет Иттифоқида кенг шуҳрат қозонди. Биринчи эпизод 1989 йил 8 октябрда эфирга узатилди. Эшиттиришлар Останкино телевидение марказидаги гавжум концерт студиясидан олиб борилди. Кашпировский унга даволангани учун миннатдорлик билдирган хатларни ўқиди, кейин немис бастакори Манфред Шмидт мусиқаси остида оммавий гипноз сеансини ўтказди. Дастур аудиторияси 200 миллиондан ортиқ томошабин дея баҳоланди. Бундан ташқари, Кашпировскийнинг дастурлари Польшада эфирга узатилди, у ерда 1991 йилда психотерапевт нуфузли миллий телевидение мукофоти «Виктор-90»нинг биринчи хорижий лауреати бўлди.

Кейинчалик, Россия Фанлар академиясининг академиги Эдуард Кругляков (1999 йилдан 2012 йилгача Россия Фанлар академиясининг сохта илм-фан ва илмий тадқиқотларни сохталаштиришга қарши кураш комиссияси раиси) Кашпировскийнинг усулларини «ҳийла-найранглар» ва «сеҳрли ҳийла-найранглар» деб атади ва жиддий психотерапевтларнинг даъволарига кўра, Кашпировскийнинг оғир касалларни даволаган бирорта ҳам ҳолати топилмаганлигини ёзди. Кашпировский СССРдаги бошқа машҳур телевизион «табиблар»ни, хусусан, Аллан Чумакни фирибгарлар деб ҳисоблаган ва улардан фарқли ўлароқ, у дипломли психотерапевт эканлигини таъкидлаган.
1995 йил июнь ойида Будённовскда у 1586 нафар шаҳар аҳолисини гаровга олган Шамил Басаев бошчилигидаги жангарилар билан музокараларда иштирок этган. Жангариларнинг рухсати билан Кашпировский шаҳар касалхонасидан гаровга олинганларнинг бир қисмини қутқаришга муваффақ бўлган.
2000-йилларда у бир муддат Нью-Йоркда яшади, шундан сўнг Россияга қайтди. 2010-йиллардан 2020-йилларга қадар у жамоат фаолиятини давом эттирди, жумладан, Москва ва бошқа шаҳарларда нутқ сўзлади. 2020 йил апрелидан 2026 йил мартигача у мунтазам равишда жонли видео кўрсатувлар шаклида онлайн «даволаш сессиялари» ўтказди. Аммо бу даврга келиб, унинг машҳурлиги анча пасайганди.
Кашпировский сиёсатчи ҳам саналади, у Россия Думасига депутатликка сайланган. 1993 йил 12 декабрда Анатолий Кашпировский 189-Ярославл бир мандатли сайлов округида Россия Либерал-демократик партияси (ЛДПР) аъзоси сифатида биринчи Давлат Думасига сайланди. 1994 йил 21 июлда Кашпировский журналистларга ЛДПРни тарк этганини айтди. Бироқ ўша йилнинг август ойида у партия етакчиси Владимир Жириновскийга Россия бўйлаб гастроль сафарида ҳамроҳлик қилди.
Қаҳрамонимиз нақадар машҳур ва сувдан қуруқ чиқадиган бўлмасин, айрим пайтларда жазога ҳам тортилганди. 2006 йилда Челябинскда Анатолий Кашпировскийга Россия Маъмурий ҳуқуқбузарликлар кодексининг 6.2-моддаси («Анъанавий тиббиётнинг ноқонуний амалиёти») бўйича айблов қўйилган. Бу фуқаролар ва диний конфессиялар вакилларининг Жанубий Уралда психотерапевтнинг чиқишларига йўл қўйилмаслигини талаб қилган кўплаб мурожаатларидан кейин содир бўлган. Челябинск давлат тиббиёт академияси мутахассисларининг сўзларига кўра, «табиб» инсоннинг руҳий ва жисмоний саломатлигига салбий таъсир кўрсатадиган гипноз усулларидан фойдаланган.
Шунингдек, унинг ўзи айрим суд ишларида ғолиб чиққан. 2011 йил 15 июнда Москванинг Савёловский суди Анатолий Кашпировскийнинг ВГТРК ва Россия Мудофаа вазирлигининг бош психиатри Владислав Шамрейга қарши унинг шаъни, қадр-қиммати ва ишбилармонлик обрўсини ҳимоя қилиш бўйича даъвосини қондирди. Суд айбдорларга 100 000 рубль жарима тўлашни буюрди.

Аброр Зоҳидов

МАҚОЛАНИ УЛАШИШ
Instagram

Мақолага муносабат

Биринчи бўлиб овоз беринг

Фикрлар ва Муҳокама (0)

Одоб-ахлоқ қоидаларига риоя қилинг
Изоҳлар админ модерациясидан сўнг сайтда кўринади