Марказий банк Ўзбекистонда жисмоний шахслар кредитларини қайтаришнинг хулқ-атвор ва иқтисодий омиллари ўрганлиган тадқиқотни эълон қилди. Унда кредитлар кечиктирилишининг ёш ва жинс, фоиз ставкалари ва кредит муддатлари бўйича ўзаро боғлиқлиги таҳлил қилинган. Ёшларда кредитларни қайтариш даражаси ёши катталарга нисбатан пастроқ шаклланган. Таҳлилга кўра, кредит тўловларини кечиктиришнинг энг юқори кўрсаткичлари эркаклар орасида 20-25 ёш (22,8%) ва 25-30 ёш (20,9%) гуруҳларида қайд этилган.

Аёллар орасида энг юқори кўрсаткич 20-25 ёш (13,3%) гуруҳида кузатилган. Ёш гуруҳларидаги мазкур тенденция даромаднинг ўзгарувчанлиги, кредит тажрибасининг етишмаслиги ва хулқ атвор омиллар (рискка мойиллик, импульсив харажатлар, прокрастинация) билан изоҳланиши мумкин. 30 ёшдан бошлаб тўловларни кечиктириш даражаси пасайиб боради. 35-50 ёш орасида ўртача кечиктириш даражаси 14,8-15,5 фоиз атрофида барқарорлашади. 55 ёшдан юқори гуруҳларда эса кўрсаткич 12,5-13,2 фоиз даражасигача пасаяди.

Ёш гуруҳлари кесимида кредит тўловларини кечиктириш ҳолатларининг тақсимоти асосий кредит хавфи 20-35 ёш оралиғидаги қарз олувчиларда жамланганини кўрсатмоқда. Ушбу сегмент жами кечиктирилган шартномаларнинг энг катта қисмини (53,4%) ташкил этади:

• 20-25 ёш — 15,9 фоиз;
• 25-30 ёш — 18,6 фоиз;
• 30-35 ёш — 18,9 фоиз.

Яъни, кечиктирилган шартномаларнинг таркиби кредит хавфининг энг юқори концентрацияси айнан иқтисодий фаол ва қарз юки юқори бўлган ёш гуруҳларида жамланганини намоён этади.

Ўзбекистонда кредит тўлашда аёллар масъулиятлироқ
Гендер фарқлар барча ёш тоифаларида сақланиб қолади: эркаклар аёлларга нисбатан юқорироқ кечиктириш даражасини намоён этади. Айниқса 30 ёшгача бўлган тоифада тафовут 8-11 фоиз бандгача етади. 60 ёшдан кейин эса эркаклар ва аёллар кўрсаткичлари деярли тенглашиб, 12,5-13,1 фоиз атрофида шаклланади. Даромаднинг кредитни қайтаришга таъсири Даромадлар кесимида кредитларни қайтаришни кечиктирилиши таҳлил қилинганда, мазкур кўрсаткич даромадлар ўсиши билан пасайиб бориши аниқланди.