Semizlik bo‘yicha dunyo reytingi eʼlon qilindi
2025 yil uchun Global Obesity Observatory maʼlumotlari asosida tayyorlangan tahlilga ko‘ra, aholisi 1 milliondan ziyod bo‘lgan davlatlarda katta yoshli aholi orasida semizlik darajasi keskin farq qiladi.
Reytingning eng yuqori pog‘onasini Kuvayt egallagan bo‘lib, bu mamlakatda kattalarning qariyb 45 foizi semizlikdan aziyat chekmoqda. Keyingi o‘rinlarda Qatar, AQSh, Saudiya Arabistoni va Puerto-Riko qayd etilgan. Shuningdek, Chili, Bahrayn, Panama, Ruminiya hamda Yangi Zelandiyada ham semizlik ko‘rsatkichi yuqori.
Eng past natija esa Yaponiyada kuzatilgan. Bu mamlakatda katta yoshli aholining atigi 6 foizi semizlikka chalingan. Keyingi o‘rinlarni Janubiy Koreya, Frantsiya, Tayvan va Shveytsariya egallagan. Daniya, Singapur, Niderlandiya, Shvetsiya hamda Avstriyada ham semizlik darajasi nisbatan pastligicha qolmoqda.
Mutaxassislar taʼkidlashicha, semizlikning kelib chiqishi faqat irsiy omillarga emas, balki insonning kundalik turmush tarziga ham bevosita bog‘liq.
Masalan, Yaponiya va Janubiy Koreyada aholi ko‘proq piyoda yuradi, jamoat transportidan faol foydalanadi, ovqat portsiyalari kichik bo‘ladi. Ratsionda sabzavot, baliq va dengiz mahsulotlari ustunlik qiladi, yuqori kaloriyali hamda qayta ishlangan mahsulotlar esa nisbatan kam isteʼmol qilinadi.
Kuvayt, Qatar va Fors ko‘rfazidagi ayrim davlatlarda esa issiq iqlim tufayli jismoniy faollik pastroq. Avtomobildan keng foydalanish, fastfud va yuqori kaloriyali taomlarning ommalashgani organizm sarflaydigan energiya miqdorini kamaytiradi.
AQShda esa yirik portsiyalar, shirin gazli ichimliklar, ultra qayta ishlangan oziq-ovqatlar hamda kamharakat turmush tarzi semizlikning asosiy sabablari sifatida ko‘rsatilmoqda.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti maʼlumotlariga ko‘ra, semizlik 2-tur qandli diabet, arterial gipertoniya, yurak-qon tomir kasalliklari, insult, yog‘li jigar kasalligi, ayrim saraton turlari, shuningdek, bo‘g‘imlar shikastlanishi va osteoartrit xavfini sezilarli darajada oshiradi.
Mutaxassislar fikricha, semizlikning tarqalishiga ovqatlanish odatlari, jismoniy faollik, shahar infratuzilmasi, iqtisodiy imkoniyatlar, madaniy anʼanalar va genetik xususiyatlar birgalikda taʼsir ko‘rsatadi.
Yaponiya va Janubiy Koreya tajribasi sog‘lom ovqatlanish hamda faol hayot tarzi orqali semizlik darajasini past darajada ushlab turish mumkinligini ko‘rsatsa, ayrim rivojlangan mamlakatlarda yuqori kaloriyali ovqatlanish va kamharakat turmush tarzi bu muammoning keskin kuchayishiga sabab bo‘lmoqda.



Maqolaga baho bering
0/50
0
0
0
0