«Мен гўё бўлмагандек бурчакда ўтирдим» – АҚШдаги биринчи қора танли талаба ҳикояси
Америка сўз эркинлиги ва демократия мамлакати саналади, аммо бу баҳсли масала. Қўшма Штатлар тарихига назар ташласангиз, оқ ва қора танлиларнинг тенг ҳуқуқли эмаслиги билан боғлиқ кўплаб ёқимсиз ҳолатларни кўришингиз мумкин. Ксенофобия жамиятнинг барча қатламларига том маънода кириб борди. Тўғри, бугунги кунда америкаликлар тенг ҳуқуқларга эга, лекин ҳали-ҳануз ирқчилик сақланиб қолган. Буни ҳатто фильмлар ва телесериалларда ҳам кўриш мумкин.
Оқларга ҳамма нарса, қораларга ҳеч нарса
Асрлар давомида қора танлилар Қўшма Штатлардаги “хўжайинлари” қўлида, зулм остида ҳаёт кечирдилар. Афро-америкаликлар чекланган ҳуқуқларга эга эдилар, алоҳида мактабларда ўқидилар. Оклахома университетининг дунёдаги биринчи қора танли талабаси Жорж Маклаурин бу нотўғри фикрни биринчи бўлиб бошидан кечирди.
Сиз ҳайрон қоласиз, лекин АҚШда ҳатто қора танли фуқароларга олий маълумот олишни таъқиқловчи қонун ҳам бор эди. Жорж университетга ҳужжат топширганида 65 ёшдан ошган ва табиий равишда рад этилган. У муассаса қарори устидан судга шикоят қилди. Шундан сўнг ўша пайтда мамлакатнинг барча фуқароларига малака оширишга рухсат берувчи янги қонун қабул қилинди.
Аммо буни нормал, деб аташ мумкин эмас. Тасаввур қилинг-а, мамлакатда ирқчилик авж олган ва қора танли одам Оклахома университетига боради. Ҳатто суд орқали ҳам у муассасага қисман киришга муваффақ бўлди. Фотосуратларда сиз Маклаурин ҳаммадан алоҳида ўқиганини кўришингиз мумкин. Талабага хонанинг бурчагидан жой берилди.
Албатта, бир неча ой ўтгач, бошқа талабалар ёши каттароқ афро-америкалик одамга мурожаат қила бошладилар. У кўп соҳаларда кўпроқ тажриба ва билимга эга эди ва у ёрдамни рад қилмасликка ҳаракат қилди.
Маклауриннинг сабр-тоқати ва чидамлилиги
Вақт ўтиши билан бошқа афро-америкаликлар университетларга ўқишга киришди ва алоҳида гуруҳлар ташкил этилди. Бу, эҳтимол, Америка жамиятида ирқий муросасизликни янада кучайтирди. Дарвоқе, бошқа қора танли талабалар алоҳида яшаб, овқатланиб, ўқишган.
Маклаурин университетни бир неча бор судга берди ва барча суд ишларида ғалаба қозонди. Эркак мамлакат Конституциясида кўрсатилгандек, унга тўғри таълим ва муомала берилмаётганига ишора қилди. Натижада, у бошқа барча америкаликларни афро-америкалик билан бирга ўқишда ҳеч қандай ёмон нарса йўқлигига ишонтира олди.
Университетни тугатиб, магистрлик даражасини олгандан сўнг Маклаурин яна бир неча йил бошқа институтда қора танли талабалар учун дарс берди. Маклаурин одамларни ўзини ҳурмат қилишга ўргатди. Унинг таъбирича, агар сиз ҳаётдан бирор нарса олмоқчи бўлсангиз, кўп синовларга тайёр туришингиз керак.
