«Тиббиёт шунчаки касб эмас — бу инсон ҳаётига фойда келтириш имкониятидир» — Шаҳноза Ҳамидова

Инсон ҳаётида касб танлаш шунчаки бир қарор эмас. Айниқса, тиббиётда бу танлов билим ва масъулият билан бирга одамлар дардига бефарқ бўлмасликни ҳам талаб этади.
1998 йилда Ўзбекистонда туғилган Шаҳноза Ҳамидова учун тиббиётга қизиқиш болалик йилларидан бошланган. Инсон организми, касалликларнинг келиб чиқиши ва уларни даволаш имкониятлари ҳақида кўпроқ билиш истаги вақт ўтиши билан аниқ мақсадга айланган.
2016 йилда у Тошкент педиатрия тиббиёт институтининг «Даволаш иши» йўналишига ўқишга кирди. Олти йиллик таълим давомида назарий билимларни ўзлаштириш билан бирга клиник амалиётда ҳам тажриба орттирди. 2022 йилда институтни умумий амалиёт шифокори малакаси билан тамомлади.

Шаҳноза Ҳамидованинг талабалик давридаги муҳим ютуқларидан бири халқаро тиббиёт олимпиадасида қўлга киритилган ғалаба бўлди.

У Самарқандда ўтказилган «Самарқанд — 2020» II Халқаро тиббиёт олий таълим муассасалари талабалари олимпиадаси (2021 йилнинг декабрида ўтказилган)да биринчи ўринни эгаллади.

Мазкур халқаро билимлар беллашувида Ўзбекистон, Россия, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Туркия ва Ҳиндистоннинг 60 та тиббиёт олий таълим муассасасидан талабалар ҳамда вакиллар иштирок этган.

Ўша пайтда Тошкент педиатрия тиббиёт институти даволаш факультети юқори босқич талабаси бўлган Шаҳноза Ҳамидова олимпиаданинг назарий ва амалий клиник синовларида ўз билимини намоён этиб, ғолибликни қўлга киритган.

Ушбу натижа учун у I даражали ғолиблик дипломи билан тақдирланди.

Халқаро олимпиададаги мазкур муваффақият унинг тиббий билим ва амалий кўникмаларини янада ривожлантириш йўлидаги муҳим босқичлардан бири бўлди.

«Тиббиётни танлашимнинг асосий сабабларидан бири — инсонларга ёрдам бериш истаги бўлган», — дейди Шаҳноза.

Унинг касбий шаклланишида гинекология, жарроҳлик ва бошқа клиник йўналишларда орттирган тажрибаси муҳим ўрин тутди. Шифокорлар фаолиятини яқиндан кузатиш, беморлар билан мулоқот қилиш, тиббий ҳужжатлар ва ташхис жараёнлари билан ишлаш унга тиббиётнинг амалий томонини чуқурроқ англаш имконини берди.
Бироқ Шаҳнозани вақт ўтиши билан яна бир масала тобора кўпроқ қизиқтира бошлади: касалликни унинг дастлабки белгилари пайдо бўлган босқичда қандай аниқлаш мумкин?
Пандемия йилларида орттирилган тажриба
2020–2022 йиллар бутун дунё тиббиёти учун мураккаб синов даври бўлди. COVID-19 пандемияси шароитида лаборатория диагностикасининг аҳамияти янада яққол намоён бўлди.
Айнан шу йилларда Шаҳноза Korea No.1 / HANA ITC лабораториясида фаолият олиб борди. У COVID-19 ни ПЦР усулида аниқлаш жараёнлари, биологик намуналар билан ишлаш, лаборатория натижаларини қайд этиш ва маълумотларни қайта ишлаш каби вазифаларда иштирок этди.
Бу тажриба унинг тиббиётга муносабатида янги босқични бошлаб берди.
Клиник амалиётда шифокор беморнинг ҳолатини баҳолаб, даволаш чораларини белгиласа, лабораторияда касаллик ҳақидаги муҳим маълумотлар таҳлил натижалари орқали намоён бўлади. Ташхиснинг ўз вақтида ва аниқ қўйилиши эса кейинги тиббий қарорларга бевосита таъсир кўрсатади.
Шаҳноза лаборатория фаолияти давомида айнан шу боғлиқликка алоҳида эътибор қарата бошлади. Унинг қизиқишлари анъанавий лаборатория текширувларидан молекуляр диагностика, биомаркерлар ва замонавий таҳлил технологияларигача кенгайди.
Илмий изланишлар марказида — эрта ташхис
Тиббиётда саратон касалликларини эрта аниқлаш энг долзарб йўналишлардан бири ҳисобланади. Чунки кўплаб ҳолатларда касалликнинг қайси босқичда аниқлангани даволаш имкониятларига жиддий таъсир кўрсатади.Шаҳноза Ҳамидованинг илмий қизиқишлари ҳам шу йўналишда жамланди. У лаборатория кўрсаткичлари, саратон биомаркерлари, молекуляр диагностика ва сунъий интеллект технологияларидан ташхис жараёнида фойдаланиш имкониятларини ўрганишга эътибор қаратди.
Тақдим этилган илмий нашр сертификатларига кўра, унинг ушбу мавзулардаги бир қатор ишлари 2023–2024 йилларда Америка илмий журналларида чоп этилган.
2023 йил ноябрида Тҳе Америcан Жоурнал оф Интердисcиплинарй Инноватионс анд Ресеарч журналининг 5-жилд, 11-сонида «Саратон биомаркерларини аниқлашда сунъий интеллект ва машинали ўқитиш: эрта ташхиснинг янги ёндашувлари» мавзусидаги иши нашр этилгани қайд этилган.
Мазкур мавзу замонавий тиббиётда катта ҳажмдаги биологик маълумотларни таҳлил қилиш ва касаллик билан боғлиқ белгиларни аниқлашда компьютер технологияларидан фойдаланиш имкониятларига бағишланган.
Ўша йилнинг декабрида Тҳе Америcан Жоурнал оф Энгинееринг анд Течнологй журналининг 5-жилд, 12-сонида «Саратонни эрта аниқлаш учун клиник ва лаборатория биомаркерларини машинали ўқитиш асосида таҳлил қилиш» мавзусидаги иккинчи илмий иши эълон қилингани кўрсатилган.
Бу икки мавзуни умумий мақсад бирлаштиради: тиббий маълумотлардан фойдаланиб, касалликни эртароқ ва аниқроқ аниқлаш имкониятларини ўрганиш.

«Кўплаб оғир касалликларда, жумладан, саратон касалликларида касалликни эрта аниқлаш инсон ҳаётини сақлаб қолишда жуда катта аҳамиятга эга. Шу сабабли лаборатория диагностикаси, молекуляр диагностика ва саратонни эрта аниқлаш йўналишлари менга жуда яқин», — дейди Шаҳноза.

Сунъий интеллект ва лаборатория тиббиёти
2024 йилда Шаҳнозанинг илмий қизиқишлари янада аниқ йўналиш касб этди. Жумладан, The American Journal of Interdisciplinary Innovations and Research журналининг 6-жилд, 11-сонида «Клиник лаборатория тиббиётида сунъий интеллект: биомаркерларни талқин қилиш, ташхисни башоратлаш ва саратон скринингида қўлланилиши» мавзусидаги иши чоп этилди.Унда кўтарилган мавзу лаборатория тиббиётида сунъий интеллект имкониятларидан фойдаланиш билан боғлиқ. Бундай технологиялар мутахассисларга мураккаб маълумотларни таҳлил қилишда ёрдам бериши мумкин.
Шаҳнозанинг 2023–2024 йиллардаги илмий ишлари мавзуларидан унинг қизиқишлари муайян изчилликда ривожланганини кўриш мумкин: дастлаб саратон биомаркерларини таҳлил қилиш, кейин клиник ва лаборатория маълумотларини бирлаштириш, сўнг сунъий интеллект ёрдамида мураккаб диагностика масалаларини ўрганиш.
Бу йўналишлар ҳали кўплаб илмий тадқиқотларни талаб қилса-да, замонавий лаборатория тиббиётининг истиқболли соҳалари қаторига киради.
Изланишни рағбатлантирган эътирофлар
Шаҳнозанинг илмий фаолиятга қизиқиши турли танловлардаги иштироки билан ҳам давом этди.Унинг тақдим этган маълумотларига кўра, 2022 йилда «Best Publication» илмий тадқиқотлар маркази томонидан Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги миқёсида ташкил этилган танловда «Интеллектуал изланувчи» эсдалик нишони билан тақдирланган.
2024 йилда эса «Scientific Academy» илмий-тадқиқот маркази ташкил этган танловда «Молодой исследователь» номинацияси бўйича эътироф этилган.
Бундай рағбатлар ёш мутахассис учун муҳим бўлиши табиий. Бироқ Шаҳноза ўз олдига қўйган асосий мақсадни мукофот ёки унвон билан эмас, тиббий билимларни амалиётда инсонлар манфаатига хизмат қилдириш билан боғлайди.
Янги муҳит ва каттароқ мақсадлар
Тошкентдаги таълим ва амалий тажрибадан сўнг Шаҳноза ўз билимларини янада ривожлантириш мақсадида АҚШга йўл олди.
Нью-Йоркда у инглиз тилини такомиллаштириш билан бирга тиббиёт ва илмий тадқиқотларга оид билимларини чуқурлаштиришга эътибор қаратди. Уни айниқса, лаборатория тиббиёти билан молекуляр диагностика имкониятларини бирлаштириш, қон таҳлиллари орқали саратонга хос биологик белгиларни ўрганиш каби мавзулар қизиқтиради.
Унинг таъкидлашича, бу йўлда оиласининг қўллаб-қувватлаши муҳим аҳамият касб этган. Илм олишга интилиш, меҳнатсеварлик ва масъулият каби қадриятлар унинг касбий қарашларини шакллантиришга ёрдам берган.
Шаҳноза келажакда касалликларни эрта ва аниқ ташхислаш усулларини ўрганиш, лаборатория тиббиёти ва илмий тадқиқотлар ўртасидаги боғлиқликни мустаҳкамлаш, замонавий диагностика имкониятлари чекланган ҳудудлардаги инсонлар ҳам бундай хизматлардан фойдалана олишига ҳисса қўшишни мақсад қилган.
Шаҳноза Ҳамидованинг йўли ҳали давом этмоқда. Унинг олдида янги билимлар, изланишлар ва касбий синовлар бор. Бироқ унинг тиббиётга муносабатида бошиданоқ ўзгармаган бир жиҳат мавжуд — инсон ҳаётига наф келтириш истаги.
Клиник амалиётда бемор билан мулоқот қилишдан тортиб, лабораторияда биологик намуналарни таҳлил қилишгача, илмий адабиётларни ўрганишдан замонавий диагностика имкониятларини излашгача бўлган жараёнлар унинг касбий қарашларини шакллантирди.

«Мен учун тиббиёт шунчаки касб эмас — бу инсон ҳаётига фойда келтириш имкониятидир», — дейди Шаҳноза Ҳамидова.

Бу сўзлар унинг бугунгача босиб ўтган йўлини ҳам, келажакдаги мақсадини ҳам ифодалайди. Зеро, тиббиётдаги ҳар бир изланишнинг асл қиймати унинг инсон саломатлиги ва ҳаёти учун келтирадиган фойдаси билан ўлчанади.

Даврон Шарипов суҳбатлашди