“Nima qilib yuribdi?”, “Nega kechasi ko'chada?”, “O'zi sabab bo'lgan-da…”, “Ovqatini vaqtida qilib qo'ysa bo'lardi…”
Bu so'zlar — alohida odamlarning fikri emas. Bu — zo'ravonlikni oqlashga xizmat qiladigan jamoaviy tafakkurdan boshqa narsa emas.

Istanbulda Durdona Hakimova o'z vatandoshlari tomonidan vahshiylarcha o'ldirildi. Surxondaryoda ayol “ovqat tayyorlamagani uchun” pichoqlandi. Samarqandda rashk sabab bir ayol hayotidan ayrildi. Toshkent viloyatida “oilaviy janjal”, degan yumshoq ibora ortida yana bir ayol o'limi yashirildi. Moskvada esa o'zbek migranti fuqaroviy nikohdagi ayolni o'ldirdi.

Geografiya boshqa-boshqa. Sabablar turlicha aytilmoqda. Ammo stsenariy bir xil: ayol o'ldiriladi, jamiyat esa qotilni emas, qurbonni muhokama qiladi. Eng qo'rqinchlisi — jinoyatning o'zi emas, balki unga bo'lgan munosabat. Surxondaryodagi holatda “ovqat tayyorlamagani uchun”, degan ibora juda oson tilga olindi.

Afsuski ayol o'ldirildi, degan nuqtadan keyin ham biz uning hayotini kavlashda davom etamiz. Qanday kiyinib yurgani, qaerga borgani, kim bilan gaplashgani muhokama qilinadi. Qotil esa “chidamagan”, “asabiy bo'lgan”, “erkak-da”, degan iboralar ortida soyada qoladi. Eng yomoni ayol hayoti arzon, zo'ravonlik esa normal holat sifatida qabul qilinadi.
Kimlardir bunga betaraf bo'lib e'tibor qaratmagani ham rost. Ammo betaraflik — zo'ravonlik tomonida turish bilan barobar. Bu maqolani kimnidir ayblash uchun yozmadik. Shunchaki oyna tutdik xolos. va u oynada ko'rinayotgan manzara juda qo'rqinchli.

Umid Xudoyqulov
“Ishonch”