1926 йилнинг июнь ойида дунёга келган Норма Жин Мортенсон (Мэрилин Монро) болалар уйида ўсган ва унинг болалиги қийин ва ғамғин ўтган. Онаси бетартиб ҳаёт кечирган, ахлоқсиз бўлган ва қизини тарбиялашда бепарво эди. Қиз бир неча бор васийликка олинган, аммо бундан ҳеч қандай яхши натижа чиқмади. Бўлажак кино юлдузи жуда ёлғиз ва одамови бола бўлиб улғайган. Ҳаёти давомида у ҳеч қачон ҳақиқий отасининг кимлигини аниқлай олмаган.

Ёлғизлик чангалидан қочиб, оилавий бахт топишга интилган Норма биринчи марта 20 ёшида турмушга чиқди. Унинг танлаган йигити самолёт заводида оддий ишчи эди. Мэрилиннинг ўзи заводда иш топди. Иккинчи жаҳон уруши авж олаётган эди ва компанияда ишчилар етишмасди. Агар уруш фотографи Дэвид Коновер уни 1944 йилда кўрмаганида, унинг келажаги қандай ривожланиши номаълум бўлиб қоларди. Болалигидан Монро жуда жозибали бўлиб, ҳақиқий гўзалга айланган эди. Унинг гўзаллигига қойил қолган Дэвид профессионал фотосессияга таклиф қилди. Суратга олиш Норманинг ҳаётида бурилиш нуқтаси бўлди.

Коновер ўзининг фотосуратларини мамлакат бўйлаб модел агентликларига юборди ва тез орада у кўплаб мода журналларининг муқоваларида пайдо бўлди. Киностудиялар ҳам уни тезда пайқашди. Қаҳрамонимиз 21th Century Fox компанияси билан фойдали шартнома имзолади, биринчи эридан ажрашди ва онасининг қизлик фамилиясини олиб, Мэрилин Монро бўлди. Шундай қилиб, унинг бутун дунё бўйлаб шуҳрат қозониш йўли бошланди.

Мэрилин Монро тез-тез, сермаҳсул рол ўйнаган ва ўша давр учун катта гонорарларга эга бўлган. Унинг энг машҳур фильмлари орасида “Севги уяси”, “Тунги тўқнашув”, “Ниагара”, “Жентелменлар малласочларни афзал кўришади” ва “Миллионерга қандай турмушга чиқиш керак?” кабилар бор. Кино мутасаддилари Мэрилинни шунчаки ақлсиз, жўшқин сарғиш аёл деб билишган ва шунга мос равишда унга ролларни таклиф қилишган. Бироқ, Мэрилиннинг истеъдоди анча чуқурроқ эди. Эҳтимол, у бу истеъдодни тўлиқ намоён этиш имкониятига фақат бир марта эга бўлган ва бу унинг фаолиятининг охирига яқинлашган – “Шамол билан кетганлар” фильми юлдузи Кларк Гейбл билан ажойиб дуэт яратган “Муросасизлар” драмасида яққол акс этган. Афсуски, бу фильм иккала актёр учун ҳам охиргиси бўлиб чиқди.

Мэрилин Монро қанчалик уринмасин, ҳаёти давомида оилавий бахтни топа олмади. Биринчи эридан ажрашгандан сўнг, у яна икки марта турмушга чиқди, иккала сафар ҳам муваффақиятсизликка учради. Монронинг шахсий ҳаёти доимий равишда оммавий ахборот воситаларининг диққат марказида бўлган. Унинг дунёга машҳур бейсболчи Жо Ди Маггио билан турмуши бир йилдан кам давом этган ва драматург Артур Миллер билан никоҳи эса олти йилдан сўнг ажралиш билан якунланган. Актрисанинг фарзанд кўришга уринишлари муваффақиятсиз бўлган. Мерилин клиник депрессия, хавотир ва кайфият ўзгаришидан азият чекган. Вақт ўтиши билан унда алкогол, тинчлантирувчи ва уйқу таблеткалари каби психотроп дориларга қарамликни ривожланган.

Умрининг сўнгги йилларида Монронинг руҳий саломатлиги жиддий равишда ёмонлашган. “Нимадир содир бўлиши керак” (Something's Got to Give, 1962) фильмини суратга олаётганда, актриса мунтазам равишда ишга бормаган, бу эса унинг шартномасининг бекор қилинишига ва кенг жамоатчилик норозилигига сабаб бўлган. 1962 йил 4 августдан 5 августга ўтар кечаси Монро Брентвуддаги уйида жонсиз ҳолда топилган. Ўлим сабаби тинчлантирувчи дориларнинг ҳаддан ташқари кўп дозаси бўлган.

Миш-мишларга кўра, у президент Жон Кеннеди билан, у Қўшма Штатлардаги энг юқори лавозимни эгаллашидан олдин ҳам жиддий муносабатда бўлган. Ва у жиддий равишда Биринчи хоним бўлишни ният қилган. Эрта сўнган актрисанинг тўсатдан ўлими миш-мишлар ва ғийбатлар учун янада кўпроқ асос бўлди. Унинг вафоти расман “ўз жонига қасд қилиш эҳтимоли” деб топилди ва бугунги кунгача тарқалаётган сон-саноқсиз миш-мишлар ва фитна назарияларига сабаб бўлди. Бу ҳикояда Голливуд сценарийсининг барча таркибий қисмлари мавжуд: сиёсат, разведка идоралари, мафиянинг тахминий роли ва АҚШ президенти ва унинг оиласи билан алоқадорлик эҳтимоли.

Мэрилин Монронинг ўлими билан боғлиқ узоқ вақтдан бери давом этаётган сирнинг асосий мавзуси унинг ака-ука Кеннедилар - АҚШ президенти Жон Кеннеди ва бош прокурор Роберт Кеннеди билан алоқаси борлигидир. Таҳлилчи Энтони Саммерснинг манбалари унга Монро ва Кеннедилар актрисанинг дўсти ва Кеннеди оиласининг куёви бўлган актёр Питер Лоуфордга тегишли Малибу пляжидаги қасрда мунтазам равишда учрашиб туришганини айтишган. Журналистнинг баъзи манбалари Монро иккала ака-ука билан ҳам романтик муносабатда бўлганини даъво қилишди: аввал Жон Кеннеди, кейин эса Роберт. Лекин Кеннеди оиласи бундай муносабатларнинг мавжудлигини ҳеч қачон расман тасдиқламаган.

Айнан актрисанинг ўлими билан боғлиқ кўплаб гап-сўзлар ва фитна назарияларининг асосий сабабларидан бирига айланган нарса унинг ўша даврдаги энг нуфузли икки америкалик сиёсатчига яқинлиги эди. Энтони Саммерс томонидан тўпланган ёзувларда хусусий терговчилар ва собиқ ФҚБ агентлари Мэрилин Монро ва Кеннеди ака-укаларининг доимий кузатув остида бўлганини даъво қилишади. Иш устида иш олиб бораётган терговчилар унга Монро ва Питер Лоуфорднинг уйлари ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ва мафия гуруҳлари томонидан Бош прокурор Роберт Кеннедига босим ўтказиш учун компромат материалларни олишга умид қилиб, тингланганини айтишди.

Саммерс шунингдек, Монронинг чап қанотга сиёсий хайрихоҳлиги туфайли кузатилганлигини ва унинг Кеннеди ака-укалари билан алоқалари разведка идоралари томонидан потенциал хавфсизликка таҳдид сифатида кўрилганлигини кўрсатувчи ФҚБ ҳужжатларини топди. Таҳлил натижаларига кўра, сиёсий ўйинларга аралашиш актрисанинг чуқур тушкунликка тушишига сабаб бўлган, чунки у ўзини бир буюм каби ҳис қилган.

Шунга қарамай, Мэрилин Монро карьераси давомида тижорий жиҳатдан жуда муваффақиятли актрисага айланди. Унинг иштирокидаги фильмлар ўша давр ўлчовлари билан 200 миллион доллардан ортиқ (бугунги кун ҳисоби билан миллиардлаб доллар) даромад келтирган. 1960 йилда “Жазда фақат қизлар” (Some Like It Hot) фильмидаги роли учун “Энг яхши комедия актрисаси” номинациясида нуфузли “Олтин глобус” мукофотини қўлга киритган. У 1953 ва 1962 йилларда “Олтин глобус”нинг “Жаҳон кино санъати севимлиси” (World Film Favorite) махсус мукофоти билан ҳам тақдирланган.

Аброр Зоҳидов