Mahalliy aholining ta'kidlashicha, bu orolning o'tmishi ajabtovur voqealarga boy. Сhunonchi, o'tgan asrlarda bir guruh qochoqlar gardkamiga ish tutishgan. “Dushman qo'lida o'lim topgandan ko'ra, yirtqichlarga yem bo'lganimiz ma'qul”, deya shu orolga qochib o'tishgan. Bir necha o'n yillardan so'ng esa, ular qarib-qartaygan holda sog'-omon qaytib kelib, yoru birodarlari bilan diydor ko'rishishgan.

“Borsa-kelmas”da gohida butun boshli oilalar yoki ekspeditsiyalar bedarak yo'qolib qolgan paytlar ham bo'lgan. Ayrimlariga qaytish nasib qilmagan. Bir guruh tadqiqotchilar esa qiziq holatni boshlaridan kechirishgan. Ular dengiz sohilidan uzoqlashib, orol ichkarisiga kirganlari hamono oppoq tumanlar og'ushida qolishgan. To qirg'oqqa qaytgunlariga qadar, o'z nazarlarida, bor-yo'g'i yarim soatcha adashib qolganday bo'lishgan. Aslida ular roppa-rosa bir kecha-kunduz tentirab yurishgan ekan.

Soha mutaxassislarning uqtirishlaricha, yuqoridagiga o'xshash hodisalar “Zamonlarning uyurmalanishi” yoki “Vaqtning chir-chir aylanishi” deb atalar, bunday vaziyatga tushib qolganlar uchun oradan o'tgan vaqt – kunlar, oylar, hatto, ba'zan yillar ham atigi bir necha daqiqa yoki soatga tengdek tuyular ekan. Ana shu bois ularning jismi-joni, xatti-harakati va fe'l-atvorlarida keskin o'zgarishlar ro'y bermas ekan. Buning sabablarini aniqlash esa, hozircha insoniyatga nasib etgani yo'q!

Abdunabi HAYDAROV