Эксперт фикри

Ўқитувчини мажбурий меҳнатдан озод қилдик, маошини оширдик. Аммо бугун синфхоналарга кирсангиз, уларда ҳамон нимадир етишмаётганини ҳис қиласиз.

Миллиардер ёки бой инсон деганда кўз олдимизга одатда эркаклар келади. Шубҳасиз, ҳозирда дунёнинг энг бадавлат кишилари ҳам асосан эркаклар бўлиб турибди. Аммо миллиардлаб доллар пулга эга аёллар ҳам анчагина.

Сўнгги йилларда сунъий интеллект технологиялари жадал суръатларда ривожланиб, жамият ҳаётининг деярли барча соҳаларига кириб келмоқда. Илгариги даврда компьютер билан ишлаш учун дастурлаш тилларини билиш талаб этилган бўлса, бугун оддий матн орқали ҳам мураккаб вазифаларни бажариш мумкин. Айниқса, йирик тил моделлари пайдо бўлиши билан инсон ва машина ўртасидаги мулоқот мутлақо янги босқичга кўтарилди.

Унинг ёлғон схемаси ва етказган зарарини дунёдаги энг улканларидан деса бўлади. Суд Бернард Мэдоффни 150 йиллик қамоққа ҳукм этди. Аммо инсоният абадий эмас, айбдор бу муддатни тўлиқ ўтай олмаслиги аниқ эди.

Дунё фавқулодда истеъдодли болаларга кўп гувоҳ бўлган. Шулардан бири ҳинд диёрида туғилиб-ўсган Акрит Жасвалдир. У икки ёшида ўқишни ўрганган, тўрт ёшида Шекспир асарларини ўзлаштирган, беш ёшида эса тиббиётга жиддий қизиқиб қолганди. Акрит Пран Жасвал ўз вақтида дунёдаги энг ёш шифокорга айланди. Етти яшарлик вақтида Акрит ўзидан бир ёш катта қизга ёрдам бериб, уни муваффақиятли операция қилди.

Бундан роппа-роса 41 йил олдин дунёда қизиқ ва айни дамда хавотирли воқеа рўй берди. 1984 йил 11 августда Америка Қўшма Штатларининг 40-президенти Рональд Рейган техниклар илтимосига кўра ўз микрофонини синаб кўриш вақтида Совет Иттифоқи билан ядровий уруш ҳақида ҳазил қилди. Табиийки, Москвада бу ҳақиқий таҳдид сифатида қабул қилинди. Ўша куни Рейган Калифорниянинг Санта-Барбара шаҳрида Миллий жамоат радиосида қисқача чиқиш қилишга тайёрланаётган эди. Техниклар ускунани президентнинг овози даражасига мослаштираётганди – бу радиода одатий процедура саналади.

Мозийда ер юзасида мутлақ тинчлик ҳукм сурган бирор йил кузатилмаган, доим қаердадир кимдир кимгадир қарши қурол ўқталиб турган. Бироқ ўнлаб йиллар, ҳатто асрлаб давом этган қирғинбарот урушлар ҳам борки, уларнинг давомийлиги инсониятнинг дарди ҳисобланади.

Бир инсоннинг йиғиб-тергани ҳавога совурилди. Уни қуриб битиргунча қанча меҳнат, сарф-харажат кетганди. Бу йўлда чекилган заҳматларни-ку, айтиб адоғига етиш қийин. Хом сут эмган бандамиз-да. Бу қўтир кўнглимиз нималарни тусамайди, дейсиз!

«Бу тақдир менга жуда кўп туҳфалар қилган. Биринчиси ва энг муҳими беш ёшлигимда отам мени автопойгага олиб борганидир. Айнан шу воқеа менинг ҳаётимда энг ёрқин из қолдирган ва келажагимни белгилаб берган».

Бу халқ ўзининг маънавий хазиналарини қандай қилиб, асраб келмоқда? Қандай қилиб, бутун дунё бойлигига ҳам сотиб олиб бўлмайдиган жавҳарларини сақлай оляпти?

Доктор Шигеаки Хинохара, Токиодаги Муқаддас Лука шифохонасининг президенти, 2017 йилнинг 18 июлида ҳаётдан кўз юмган. У деярли сўнгги кунларигача беморларни қабул қилишда давом этган. Афсонавий шифокор 105 ёшида вафот этган.

Тарихдан сабоқ олиш ўтмишдаги хатолардан хулоса чиқариш учун керак. Тарихдаги ҳукмдорлар орасида шахсий ҳаёти, давлат бошқарувидаги ислоҳотлари билан кейинги давр ҳукмдорлари ва бугунги кун бошқарувчилари учун ҳам ўрнак бўла оладиган шахслар етарлича топилади.

Машинада эдим. Ёнимдаги одамларнинг гапларидан таъсирландим. – Ўғлингиз ўқишни битирдими? – Ҳа, тугатган, ишлаяпти. – Қаерда? – Қозон қуйиш цехида...

Мустақилликнинг дастлабки йилларида турли бузғунчилик кўринишларга қарши кураш олиб борган Озарбайжон, узоқ йиллардирки қўшни Арманистоннинг оғир тажовузига қарши чидади. Бу орада ўз иқтисодий ва ҳарбий қудратини ошириб, Жанубий Кавказнинг етакчи, дунёнинг эса нуфузли мамлакатига айланди.

Берлин давлат кутубхонаси сақланаётган Бобурийларга оид ушбу ҳашаматли альбомнинг бир томонида ғазаллар, иккинчи томонида эса миниатюралар туширилган, дея хабар қилинмоқда Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг расмий телеграм саҳифасида.

Бугунги кунгача франциялик машҳур океанограф Жак Ив Кустонинг Америка разведкасига ишлагани тўғрисидаги савол кўпчиликни қизиқтириб келади. Югославия Федератив Социалистик Республикаси (ЮФСР) ҳам бу жумбоқ жавобини топишга анча уринган.

Яқинда Республика Маънавият ва маърифат маркази 2024 йилнинг январь-сентябрь ойларида амалга оширган ишлари хусусида ҳисобот берди. Мутасаддилар келтирган маълумотларга қараганда, маънавий-маърифий соҳаларда инқилобий ишлар олиб борилган. Аммо... Майли бу ҳақда сал кейинроқ.

Бугунга келиб ер юзида, бир неча юз миллиард тонна чиқинди йиғилиб қолган. Бундан бир неча ўн миллиард тоннаси ўта заҳарлидир. Ундан ташқари 100 миллионлаб тонна заҳарли газ, чанг ва тутун ҳавога аралашиб муаллақ туради, кўзга кўринмайди. Шундай ҳаводан биз нафас оламиз. Ушбу ҳолат нафақат инсон, балки бутун мавжудот соғлиғига таъсир ўтказмасдан қолмайди. Ерда ҳаёт пайдо бўлгандан бери деярли ўзгармай қолаётган атмосферанинг таркибий қисмлари қачонгача бундай ҳунрезликка бардош бера оларкан?

Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 12 октябрда эълон қилинган «Алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болаларга таълим беришга оид норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида»ги 638-сонли қарори билан мактабларда инклюзив таълим ва бошланғич таянч коррекцион синфлар фаолиятини йўлга қўйиш ҳамда ўқув-тарбия жараёнини ташкил этиш белгиланган.